António Guterres barış, kalkınma ve BM reformu için çalışacağı sözü verdi

António Guterres BM Genel Kurulunda düzenlenen yemin töreninde.
António Guterres BM Genel Kurulunda düzenlenen yemin töreninde.

António Guterres 12 Aralık’ta Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunda düzenlenen törenle BM’nin dokuzuncu Genel Sekreteri olarak yemin etti. Guterres, Teşkilatın çalışmalarının merkezinde yer alan kalkınma faaliyetlerini görev süresi boyunca yeniden konumlandıracağı taahhütünde bulundu ve BM’nin uluslararası topluluğun karşı karşıya olduğu sorunlar yumağını etkin şekilde aşmasını sağlayacak şekilde yeniden yapılanmasını sağlayacağını söyledi.

Yemin törenini takiben 193 üyeli Genel Kurula hitaben bir konuşma yapan Guterres, “Birleşmiş Milletler atik, etkin ve etkili olmak zorunda” dedi. Gutarres, Teşkilatın süreçlerden ziyade hizmeti yerine getirme, bürokrasiden ziyade insan üzerinde odaklanması gerektiğini söyledi.

Guterres 1995-2002 yılları arasında Portekiz Başbakanı olarak görev yaptı. 2005-2015 yılları arasında ise Mülteciler Yüksek Komiserliği görevini yürüttü. Guterres görevi 1 Ocak tarihinde Ban Ki-moon’dan devraldı. 10 yıl boyunca Genel Sekreter koltuğunda oturan Ban’ın görev süresi ise 31 Aralık 2016 tarihinde sona erdi.

Guterres, konuşmasında ayrıca Genel Sekreter Ban Ki-moon’un insanların geleceği için yol haritasını belirleyen 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündeminin şekillenmesinde ortaya koyduğu ilkeli liderliği, insan haklarını BM’nin çalışmalarının merkezine yerleştiren girişimi ve barış ve güvenliğin teminine olan bağlılığı nedeniyle takdirle karşıladığını belirtti.

Guterres konuşmasında Genel Sekreterliği süresinde barış, sürdürülebilir kalkınma gündeminin desteklenmesi ve Teşkilatın idari açıdan reformu olarak sıraladığı üç stratejik konuya öncelik vereceğini açıkladı.

BM’ye çoğu kez korunacak bir barışın mevcut olmadığı bölgelerde barışgücü görevi verildiğini belirten Guterres, bu alanda kavramların yeniden açıklığa kavuşturulması ve ortak anlayışın belirlenmesi yoluyla reformların acil olarak hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti.

Guterres, yeni bir kavram olarak hayata geçen sürdürüleblilir barış anlayışıyla BM’nin barış stratejisinin, idari ve mali işlerinin ve yapısının kapsamlı bir reformdan geçmesi için herkesin çalışması gerektiğini söyledi.

Guterres, insanları korumak amacıyla BM bayrağı altında görev yaparken cinsel şiddet uygulayan ve istismarda bulunanlara karşı daha iyi önlem alınması gerektiğini vurguladı.

Guterres bu amaçla üye devletlerle yakın çalışma içinde olacağını ifade etti ve “Şeffaflığı ve hesap verebilirliği sağlamalıyız, kurbanlara koruma ve etkin tazminat sağlamayız” dedi.

Sürdürülebilir Kalkınma

Guterres, kalınmanın BM’nin çalışmalarının merkezini teşkil ettiğini, hem genel merkez hem de ülke ofisleri seviyesinde olmak üzere BM kalkınma sisteminin reformu alanında kapsamlı bir çalışma yürütmekte kararlı olduğunu söyledi

“Bunun için liderlik, koordinasyon, hizmetin verilmesi ve hesap verebilirlik şart” diyen Guterres, üye devletlerle bu alanda yapılan görüşmelerden bugüne kadar elde edilen kazanımların daha da ileri götürüleceğini belirtti. Krizlerin başından itibaren insani yardım ve kalkınma çalışmalarını birbirlerine daha yakın kılmak gerektiğini belirten Guterres,“İnsani yardım, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir barış bir üçgenin kenarlarını teşkil ediyor” dedi.

Yönetim reformu

Guterres, yönetim alanında yürütülmekte olan reformların daha da güçlendirilmesi ve hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Guterres, “BM personel ve bütçe kural ve yönetmeliklerine bakın. Sanki bunların bir kısmı görevimizi etkin bir şekilde yerine getirmemizi engellemek için düzenlenmiş. Eğer bir çalışanımızı alanda görevlendirmemiz 9 ay sürüyorsa, bunun hiç kimseye faydası yoktur” dedi.

Guterres, hesap verebilirlik kültürünün güçlendirilmesi ve yolsuzlukları haber veren personelin daha etkin şekilde korunabilmesi gerektiğini belirtti. Guterres, insanların BM’yi daha iyi tanımalarını sağlamak amacıyla iletişimin de daha güçlü hale getirilmesine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Guterres, “İletişim stratejimizde kökten bir reforma ihtiyacımız var. Dünyanın dört bir yanında insanlara ulaşmak için iletişim araçlarımızı ve platformlarımızı yenilemeliyiz” dedi.

Kadın erkek eşitliği

Guterres, BM bürokrasisinde üst yönetime yapacağı atamalarda kadın erkek eşitliğine önem vereceğini ve kadın ve erkek yönetici sayısını dengeleyeceğini belirtti. Guterres, “Görev süremin sonunda Genel Sekreter Yardımcısı ve özel temsilci kadroları da dahil olmak üzere kadın ve erkek üst düzey yönetici sayısının eşitlendiğini görmemiz gerekiyor” dedi.

Guterres konuşmasının sonunda dünyanın iletişim teknolojileri sayesinde küçüldüğünü ancak bu dönemde de ülkeler içinde kutuplaşmalar yaşandığını, insanların dış dünya ile irtibatlarını en aza indirme eğiliminde olduğunu ve bu durumun aslında herkesin birbiri için ne kadar önemli olduğu gerçeğini zedelediğini söyledi.

Guterres, konuşmasının hitamında, “Sonunda herşey değerlerde bitiyor. Çocuklarımıza bırakacağımız dünyanın BM Anlaşmasında belirtilen barış, adalet, saygı, insan hakları, hoşgörü ve dayanışma değerleri ile tanımlanmasını istiyoruz. Bu değerlere yönelik tehditler çoğu kez korkudan kaynaklanıyor. Bizlerin insanlara karşı görevi ise onların birbirlerinden korkmalarına son verip birbirlerine güvenmelerini sağlamak. Bizleri bağlayan değerlere güven. İnsanlara hizmet eden kurumlara güven” dedi.

António Guterres – Özgeçmişi

António Guterres Birleşmiş Milletler’in dokuzuncu Genel Sekreteri olarak 1 Ocak 2017 tarihinde göreve başladı.

Dünyanın en fazla korunmaya muhtaç kesimlerinin mülteci kamplarında ve savaş bölgelerinde çektiği sıkıntılara şahit olan Genel Sekreter, insan onurunu çalışmalarının merkezine koymayı ve barış simsarı olmayı, farlılıklar arasında köprüler inşa etmeyi ve reform ve yenilikçiliği desteklemeyi kendisine şiar edindi.

Guterres, BM Genel Sekreteri seçilmeden önce 2005 Haziran – 2015 Aralık tarihleri arasında insanların evlerinden edildiği son derece ciddi krizleri de kapsayan bir dönemde dünyanın en önde gelen insani yardım kuruluşlarından biri olan Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR)’nde Yüksek Komiser görevini yaptı. Suriye ve Irak’taki çatışmalar, Güney Sudan, Orta Afrika ve Yemen’deki krizler sonucu çatışmalar ve baskılar nedeniyle evlerinden edilen insanların sayısının 2005 yılında 38 milyon iken 2015 yılında 60 milyona çıkması ile birlikte UNHCR’ın faaliyetlerinde de çok büyük bir artış yaşandı.

Guterres, UNHCR’daki görevi öncesinde 20 yılı aşkın süre siyasette ve kamu yönetiminde yer aldı. 1995-2002 yılları arasında Portekiz Başbakanı olarak görev yaptı. Bu dönemde Doğu Timor’daki krizin çözülmesi için yürütülen uluslararası çabalara ağırlıklı olarak katıldı.

2000’li yılların başında Avrupa Konseyi Başkanlığını yürüten Guterres kalkınma ve istihdam için Lizbon Gündeminin kabulünde öncü rol oynadı ve Avrupa Birliği-Afrika Zirvesinin eş başkanlığı görevini yürüttü. 1991-2002 yılları arasında ise Portekiz Devlet Konseyi üyeliğinde bulundu.

Guterres Portekiz parlamentosuna ilk kez 1976 yılında seçildi ve 17 yıl süreyle görev yaptı. Söz konusu dönemde ilk olarak parlamento Ekonomi, Finans ve Planlama Komitesi başkanlığı görevini yürüttü, daha sonra ise Bölgesel Yönetim, Belediyeler ve Çevre Komitesi başkanlığını üstlendi. Ayrıca, partisinin parlamento grup başkanlığını da yaptı.

Guterres 1981–1983 arasında Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Göç, Mülteciler ve Nüfus Komitesi üyeliğinde bulundu.

Guterres, dünya genelindeki sosyal demokrat partilerin oluşturduğu Sosyalist Enternasyonel’de uzunca bir dönem aktif olarak faaliyette bulundu ve 1992-1999 yılları arasında grubun başkan yardımcılığını ve Afrika Komitesi ve daha sonra Kalkınma Komitesi eş başkanlığını yürüttü. 1999-2005 döneminde ise Sosyalist Enternasyonel’in başkanlığı görevini üstlendi.

Guterres ayrıca hem Portekiz Mülteci Konseyini hem de Portekiz Tüketici Derneğini kurdu. 1970’lerin başlarında Lizbon’un yoksul semtlerinde sosyal kalkınma projeleri yürüten Centro de Acção Social Universitário Derneğinin başkanlığında bulundu.

Guterres, dünyanın dört bir yanındaki demokratik eski cumhurbaşkanları ve başbakanların oluşturduğu Madrid Kulübü üyesidir.

Lizbon’da 1949 yılında doğan Guterres Instituto Superior Técnico’dan mühendislik diploması sahibidir ve Portekizcenin yanı sıra İngilizce, Fransızca ve İspanyolca bilmektedir. Kültür konusunda sorumlu Lizbon Belediye Başkan Yardımcısı Catarina de Almeida Vaz Pinto ile evli olan Guterres biri üvey olmak üzere üç çocuğa ve üç toruna sahiptir.