UN Women etkinliğinde konuşan Clark: Sağlanan ilerlemeye rağmen küresel seviyede kadın lider sayısı hala çok az

Helen Clark (ortada), UN Women Ülke Program Direktörü Fulya Vekiloğlu (solda) ve BM Mukim Koordinatörlük Ofisi Toplumsal Cinsiyet Uzmanı Zeliha Ünaldı panelde görülüyor.
Helen Clark (ortada), UN Women Ülke Program Direktörü Fulya Vekiloğlu (solda) ve BM Mukim Koordinatörlük Ofisi Toplumsal Cinsiyet Uzmanı Zeliha Ünaldı panelde görülüyor.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) eski Başkanı ve Yeni Zelanda eski Başbakanı Helen Clark, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasının sadece doğru değil aynı zamanda akıllı bir seçim olduğunu söyledi.

Clark, “Nüfusun yarısını teşkil eden kadınların sesleri, görüşleri ve ilgi alanları karar alma süreçlerine dahil edilmeli” dedi.

BM Kadın Birimi (UN Women) ve Uçan Süpürge Vakfı tarafından 15 Mayıs’ta Ankara’da ortaklaşa düzenlenen “Kamu hizmetinde kadının önemine dair söyleşi”de konuşan Clark, söz konusu engellerin aşılmasının ilk adımının temel yapısal sorunların çözüme kavuşturulması olduğunu, aksi takdirde eşitlik ve korumanın yasal mevzuatta yer almayacağını, kadınların kendi geleceklerini belirlemeyeceklerini ve bunun sonucu olarak da kadınların görünmez engellere yaklaşacak kadar bile ilerleme sağlayamayacaklarını söyledi.  Etkinlikliğin moderatörlüğünü BM Mukim Koordinatörlük Ofisi Toplumsal Cinsiyet Uzmanı Zeliha Ünaldı yaptı.

UN Women Ülke Program Direktörü Fulya Vekiloğlu ise açılış konuşmasında, “Sayın Helen Clark’ı ilk kez UNDP Afganistan’daki görevimde kendisi UNDP’nin küresel düzeydeki yöneticisi konumunda iken tanıma şansına erişmiştim. Kendime örnek aldığım bu değerli kişiliği bugün burada Uçan Süpürge ile birlikte UN Women adına ağırlamaktan onur duyuyorum. Sayın Clark’ın kişiliğinde temsil edilen ve global alanda gösterdiği başarılı liderlik vasfı bugün genç kadınlarımız için bir rol model oluşturması açısından çok değerlidir. BM Kadın Birimi gerek Türkiye’de gerekse global alanda kadınların sosyo-ekonomik statülerine bakılmaksızın, yaşamlarını etkileyen karar alma süreçlerine katılımda erkekler ile aynı haklara ve fırsatlara sahip olduğunu savunmakta ve kadınların kamu hizmetlerine eşit ve güvenli bir şekilde ulaşabileceği bir vizyon için çalışmaktadır. Bugün artık kabul edilen bir gerçektir ki kadının güçlenmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliği sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin temel taşı ve bunun sonucunda gerçekleşmesini dilediğimiz toplumsal dönüşümün ise kilit bir öğesidir” dedi.

Kadınların toplumsal konumlarının güçlenmesi 

Clark, “Kadınların toplumların ekonomik, sosyal ve siyasi teşkilatlanmasında adil bir şekilde temsil edilmelerini sağlamamız gerekiyor” dedi.

Kadınların siyasi karar alma süreçlerinde yer almalarının önemine vurgu yapan Clark, siyasi partilerin seçilmiş kadın sayısının artırılmasında önemli rol oynadığını söyledi.

Clark, siyasi partilerin desteği olmadan seçilmiş kadın sayısının artmayacağını, çünkü parlamenterlerin büyük bölümünün siyasi partilerinin desteği sayesinde seçilebildiklerini belirtti.

Siyasi karar süreçlerinin yanı sıra kamu hizmetleri de devletlerin politikalarının şekillendirilmesinde ve uygulanmasında önemli bir rol oynuyor.

Clark, “Bu nedenle tüm seviyelerde kadın erkek eşitliğinin sağlanması büyük önem taşıyor. Karar ve uygulama mekanizmalarında kadınların iyi bir oranda temsil edilmesi gerekiyor. Nüfusun yarısını teşkil eden kadınların sesleri, görüşleri ve ilgi alanları (karar alma süreçlerine) dahil edilmeli” dedi.

Kamu hizmetinde lider konumundaki kadın sayının artmasının önündeki engellere değinen Clark, ilerlemenin genelde basamakları birer birer tırmanarak sağlandığını, ancak kadınların bu ilerlemeyi sağlayacak merdivene ulaşması halinde dahi bazı basamakların var olmadığını gördüklerini sözlerine ekledi.

Clark bu nedenle toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik hassasiyetin iş ilanı hazırlanma sürecinden itibaren titizlikle uygulanması gerektiğini söyledi.

Kadın erkek eşitliğini vurgulanan ilk belge olan  İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 70. Yıldönümü bu yıl kutlanacağını hatırlatan Clark, toplumsal cinsiyet eşitliği için çalışanların ilgili BM sözleşmelerini ve mekanizmalarını en iyi şekilde kullanmaları gerektiğini söyledi.

Dünya Bankası’nın “Kadınlar, İş Hayatı ve Hukuk Raporu 2016”da şu görüşlere yer veriliyor:

  • yaklaşık 155 ülkede kadınlara karşı ayrımcılığa neden olan en az bir yasa bulunuyor,
  • 100 ülke kadınların yapabileceklerine kısıtlamalar getiriyor,
  • 18 ülkede kadınlar kocalarının izni olmadan çalışamıyor.

Clark, bu hususların aşılabilmesi için öncelikle ücretli işlerin çocuklu kadınlar için gerçeğe dönüştürülmesi gerektiğini belirtti.

Dünya genelinde ücretsiz işlerin dörtte üçü kadınlar tarafından yapılıyor. 

Clark, ancak bunun da tek başına yeterli olmayacağını, çünkü istihdam imkanları ile birlikte makul bir ücreti olan, erişilebilir ve kaliteli çocuk bakım hizmetlerinin oluşturulması ve doğum öncesi ve sonrasında yeterli süreliğine ücretli izin imkânı tanınması gerektiğini söyledi.

Clark, “Daha geniş anlamda belirtmek gerekirse, kadınlar ücretsiz iş yükünden kurtarılmalı” dedi.

Clark, kamu yönetimindeki kadın erkek eşitsizliğinin ana nedeninin yasalardan daha ziyade kadınların bulunabileceği görevlerle ilgili ön yargılardan kaynaklandığını, bu nedenle tüm ülkelerin toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasına yönelik çabaları kararlılıkla sürdürmesi gerektiğini belirtti.

Clark, bu çabaların da tam anlamıyla başarılı olabilmesi için toplumsal cinsiyet eşitliği ile ilgili hususların kamusal politikalara ve devlet bütçelerine tam olarak yansıtılması gerektiğini ifade etti.

İş hayatıyla annelik arasındaki denge

Clark, eğer zamanında aile sorumlulukları olmuş olsaydı, hiçbir zaman Yeni Zelanda Başbakanlığı görevine gelemeyeceğini bildiğini söyledi.

Yeni Zelanda’nın Başbakanı Jacinda Ardern’in hamile olduğunu, yakında doğum yapacağını ve buna rağmen Başbakanlık görevini yerine getirdiğini görmekten memnuniyet duyduğunu ifade eden Clark, Ardern’in genç kadınlara güçlü bir rol model teşkil ettiğini sözlerine ekledi.

Clark, dönemin İngiliz Başbakanı Gordon Brown’un, eşinin doğum yapmasını takiben doğum iznine ayrıldığını belirtti ve “Topluma bundan daha iyi bir örnek olunamazdı” dedi.

Gençlere öneriler

Clark erkek kardeşi olmadığından babasının çiftliğinde kız kardeşleri ile tüm işleri birlikte yaptığını, bunun sonucu olarak da kadınların sadece belli işlerde bulunabileceği görüşünün gerçek olmadığını gördüğünü söyledi.

Clark, güçlü birey olmanın  başarıda büyük önem taşıdığını, belirtti ve gençlere toplumsal cinsiyet alanındaki çalışmalarına geri adım atmadan, azim ve sebatla devam etmelerini önerdi.

Clark, “Fırsatların sizlere gelmesini beklemeyin, ısrarla fırsatları yakalamak için çalışın” dedi.

Etkinlik soru-cevap bölümü ile son buldu.