IOM’nin Akış İzleme Anketinin Sonuçları Varış Yeri Olarak Türkiye’yi Seçen Göçmen ve Mültecilerin Giderek Arttığını Gösteriyor

Afghan göçmenler Türkiye-İran sınırında. Nisan 2018 - Ünal Çam.
Afghan göçmenler Türkiye-İran sınırında. Nisan 2018 .

IOM’nin Türkiye’de düzenlediği son Akış İzleme Anketi sonuçları, Suriyeliler başta olmak üzere kendi ülkelerini terk eden göçmen ve mültecilerin çoğunun, menşe ülkelerinden ayrıldıkları zaman planladıkları varış yerini Türkiye olarak düşündüğünü göstermiştir.

11 Haziran’da yayımlanan anket kapsamında, 11 Aralık 2017 ve 11 Şubat 2018 tarihleri arasında Türkiye’nin 14 ilindeki 3.173 göçmen ve mülteci ile mülakat yapılmıştır. Mülakat yapılan kişiler Türkiye’deki en fazla yabancı uyruklu kişinin bulunduğu dört ülkedendir: Suriye, Afganistan, Irak ve İran. Tüm bu uyruklardaki kişiler, ülkelerinden ayrılmalarının temel gerekçesi olarak savaş ve şiddetten söz ederken ekonomik sebeplerden bahseden Afganların sayısı ise daha yüksektir. Suriyeli katılımcıların çoğunluğu (%86’sı) menşe ülkeleri veya ikamet ülkelerinden ayrılırken planladıkları varış yeri olarak Türkiye’yi düşündüğünü bildirirken, bunu Iraklılar (%68) ve Afganlar (%64) izlemiştir. Bu oran en düşük İran vatandaşlarında görülmüştür (%29).

IOM’nin Türkiye’deki Akış İzleme Anketi Programı sorumlusu Bekim Ajdini’ye göre, “Suriye Krizi’nin devam ettiği ve bölgede süregelen istikrarsızlık düşünüldüğünde, göçmenlerin kendileri ve aileleri için daha iyi bir fırsat arayışı içerisinde yaşamlarını riske atmaya devam etmesi hiç de şaşırtıcı değildir. Türkiye on yıllardır bir geçiş ve varış ülkesi olmaya devam etmiş, özellikle Avrupa’ya geçiş yolu olarak görülmüştür. Fakat son dönemdeki eğilimler, yolculuklarına devam etme seçeneklerinin kısıtlı olmasından dolayı göçmenlerin Türkiye’de kalmayı tercih ettiğini ortaya çıkarmıştır.”

Planlanan varış ülkesi olarak Türkiye’nin tercih edilmesinin en önemli üç nedeni; emniyetli ortam, cazip sosyo-ekonomik koşullar ve sığınma prosedürlerine erişim kolaylığıdır. Mülakat esnasında Afgan, Suriye ve Irak vatandaşlarının Avrupa, Kanada veya Amerika Birleşik Devletleri’nde akrabalarının olması ile planlanan varış yeri olarak Türkiye’yi seçme olasılığı arasında ter ilinti kurulmuştur.

Katılımcıların yarısından fazlasını erkeklerin oluşturduğu anketin sonuçları, Türkiye’ye gelen göçmen ve mültecilerin yaş ortalamasının 28-35 olduğunu göstermiştir. En fazla yetişkin kadın katılımcı, %52 oran ile Suriyeliler arasından olmuştur. Katılımcıların %3’ten az bir kısmı çocuklardan oluşmuştur.

Okuryazarlık ve eğitim düzeyleriyle ilgili olarak, İran vatandaşları hariç olmak üzere, tercih edilen varış ülkesi olarak Türkiye’yi belirten katılımcılar arasında yüksek öğrenimi tamamlamış olanların oranı düşüktür. En büyük fark, Afgan katılımcılar arasında görülmüş olup mülakat esnasında planlanan varış yeri olarak Türkiye’yi belirten Afganların %5’i yüksek öğrenimini tamamlamış olduğunu bildirirken, planlanan varış yeri olarak Türkiye’yi seçen öğrenim görmemiş katılımcıların oranı %14 olmuştur.

Türkiye halihazırda 3,8 milyon kayıtlı yabancı ülke vatandaşına ev sahipliği yaparken, yakın gelecekte ülkenin doğu sınırından göçmen akımlarının devam etmesi beklenmektedir. IOM, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’ne, göç yönetimi kapasitesini geliştirme ve göçmen ve mülteci toplulukları için hizmet sağlama gibi konularda her düzeyde destek sağlamaktadır. Bu girişimlerden bazıları arasında, göçmenlerin Türk toplumuna uyum sağlamasına yardımcı olmaya yönelik programların uygulanmasında yerel yönetim ve belediyelere sağlanan destekten söz edilebilir.