BM Bağımsız Araştırma Komisyonu: Halep’te tüm taraflar savaş suçu işledi

Halep’te yıkıntılar arasında bir çocuk. Fotoğraf: OCHA/Romenzi (Arşiv)
Halep’te yıkıntılar arasında bir çocuk. Fotoğraf: OCHA/Romenzi (Arşiv)

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından görevlendirilen Birleşmiş Milletler Uluslararası Bağımsız Suriye Araştırma Komisyonu geçen yıl Halep’in kontrolünü ele geçirmek için meydana gelen çatışmalarda tüm tarafların her iki tarafta da sivillerin kurban olmasına neden olan savaş suçları işlediğini bildirdi.

3 üyeli komisyonun başkanı Paulo Pinheiro “Raporumuzda belgelenen Halep’teki şiddet uluslararası topluluğun dikkatini Suriye’de savaşan tarafların savaş hukukuna devam eden bencilce saygısızlığına çekmelidir” ifadesini kullandı.

Temmuz -Aralık 2016 tarihleri arasındaki olayları inceleyen rapor doğu Halep’te Hükümet yanlısı güçlerin kuşatma benzeri taktikler uygulamaları sonucu sivillerin yeterli gıda ve tıbbi malzemeye ulaşamadıklarını, Suriye ve Rus kuvvetlerinin bu tarihler arasında her gün havadan yüzlerce hayatı söndüren, hastane, okul ve marketleri yıkıntıya çeviren saldırılar düzenlediklerini belirtiyor.

Rapor ayrıca Suriye kuvvetlerinin meskun bölgelerde uluslararası hukukta yasak olan ve yüzlerce sivilin ölmesine neden olan klor bombaları kullandıklarını kaydediyor.

Raporda Aralık ayı sonu itibarıyla hükümet yanlısı güçler Halep’in doğusunu ele geçirdiği sırada artık çalışan hiçbir hastane kalmadığını ifade ediyor ve sağlık kuruluşlarının bilerek hedef alınmasının savaş suçu olduğu kaydediliyor.

Soruşturması sırasında Komisyon ayrıca Halep’in kırsal bölgesi Orum al-Kubra’da BM/Suriye Arap Kızılayı’nın insani yardım konvoyuna Suriye Hava Kuvvetlerinin yaptığı saldırıyı da inceledi. Saldırıda 14 yardım çalışanı öldürülmüş, yardım malzemesi taşıyan 17 kamyon imha olmuş ve Suriye’ye yapılan insani yardım askıya alınmıştı.

“Hiçbir koşulda insani yardım çalışanları hedef alınamaz” diye konuşan Komisyon üyesi Carla del Ponte, “Orum al-Kubra’da olduğu gibi yardım çalışanlarına karşı kasıtlı bir saldırı savaş suçu anlamına gelir ve sorumlular eylemleri nedeniyle hesap vermelidir” ifadesini kullandı.

Komisyonun raporunda Batı Halep’te de silahlı grupların rastgele olarak sivillerin yaşadığı yerlere saldırdığı ve sivillerin ölmesine neden olduğu, bu saldırılardan bir kısmının net bir askeri hedef olmadan sadece sivil halkı terörize etmek için yapıldığını kaydediyor.

Rapor, bazı bölgelerde de silahlı grupların sivillerin orayı terk etmesini önlemek için onlara ateş ettiği ve sivilleri kalkan olarak da kullandıklarını ifade ediyor.

37 sayfalık rapor doğu Halep tahliye anlaşması nedeniyle de binlerce sivilin hükümet tarafından kontrol edilen batı Halep’e gitmek, bir kısmının da bombardımanın devam ettiği İdlib’e gitmek mecburiyetinde bırakıldığını da belirtiyor.

Komisyon üyesi Karen AbuZayd “bu anlaşmalardan bazıları zorla yerinden etme anlamına geliyor. Tarafların böylesi anlaşmalardan gelecekte kaçınmaları ve doğu Halep’te evlerine dönmek isteyenlere güvenli bir şekilde evlerine dönme şartlarını sağlamaları gerekiyor” dedi.

BM İnsan Hakları Konseyi tarafından kurulan Uluslararası Bağımsız Suriye Araştırma Komisyonu Mart 2011 tarihinden bu yana her türlü uluslararası hukuk ihlalini araştırıyor ve belgeliyor.

İnsan Hakları Konseyi’nin 14 Mart’taki oturumunda sunulacak olan rapor için 291 kişiyle mülakat yapıldı, uydu fotoğraf ve videoları ile tıbbi kayıtlar incelendi.