FAO: Gıda güvenilirliği herkesin sorumluluğu

FAO1

Son yıllarda gıda güvenilirliği alanındaki dikkat çekici gelişmelere rağmen, gıda kaynaklı hastalıkların küresel boyutu hala kabul edilemez düzeydedir. Dünya’da her yıl yaklaşık 600 milyon kişi (her on kişiden birine denk gelecek şekilde) kirli yiyecekleri yedikten sonra hastalanmakta ve bu grup içerisinden 420.000’i ölmektedir. Güvenilir gıda, yalnızca daha iyi sağlık ve gıda güvenliği için değil aynı zamanda geçim kaynakları, ekonomik gelişme, ticaret ve her ülkenin uluslararası itibarı için de önem taşımaktadır.

Dünya’da ilk defa 7 Haziran 2019’da kutlanan Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Güvenilirliği Günü yediğimiz gıdaların daha güvenilir olmasını sağlama konusundaki çabaları güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

Birleşmiş Milletlerin iki kurumu olan Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Dünya genelinde gıda güvenilirliğini arttırma çabalarına öncülük etmektedir.

Kirlenme çiftlikten sofraya kadar olan tüm süreçlerde oluşabilir. Bu çerçevede, gıda güvenilirliğini sağlamak gıda yetiştiren, işleyen, taşıyan, depolayan, satan ve tüketen herkesin ortak sorumluluğudur.

FAO gıda güvenilirliği ve kalite uzmanı olan Marry Kenny’e göre “Tüketiciler değişimi tetikleme gücüne sahiptir. Ayrıca gıda güvenliğinin güçlüğü göz önüne alındığında, tüketicilerin gıda seçimleriyle ilişkili beslenme ve gıda kaynaklı riskler hakkında zamanında, açık ve güvenilir bilgilere erişmeleri gerekmektedir.”

Güvenilir olduğuna emin olun

Hükümetler ve gıda güvenilirliği yetkilileri, hepimizin güvenilir ve besleyici yiyecekler yiyebileceğini garanti etmede kritik bir rol oynamaktadır. Uygun gıda yönetmelikleri kapsamında, hükümetler ve gıda güvenilirliği yetkilileri gıda operatörlerinin tüm gıda zinciri boyunca gıda güvenilirliği risklerini yönetmelerine yardımcı olabilirler.

Marry Kenny’nin eklediği üzere “Avrupa ve Orta Asya’daki birçok ülkenin, çok sektörlü iş birliği ve risk odaklı yaklaşımların benimsenmesi yoluyla gıda güvenilirliği kontrol sistemlerini geliştirmek için büyük çaba sarf etmektedirler. FAO-WHO’nun yayınladığı uluslararası gıda standartları (Codex Alimentarius) gibi uluslararası gıda güvenilirliği standartlarının, halk sağlığını koruyan ve uluslararası ticareti ve ekonomik kalkınmayı kolaylaştıran önemli araçlar olarak kabul edilmektedir.”

Ayrıca, hükümetler ve ilgili makamlar gıda güvenilirliği risklerinin ve bunların nasıl önleneceği konusunda gıda üreticileri ve tüketicilerini bilgilendirmekten ve yönlendirmekten sorumludurlar. FAO, bölgedeki ülkelerin güvenilir gıda sağlayabilmesi için resmi kontrol sistemlerinin güçlendirilmesi, bölgedeki ülkeler arasında teknik yardım ve iş birliğini desteklemektedir.

Ürünlerin iyi işlenmesi, depolanması, saklanması, besin değerlerinin korunması, gıda atıklarının en aza indirgenmesi, gıda güvenilirliğinin sağlanması ve hasat sonrası kayıpların azaltılması için özel sektöre destek verilmesi ve katılımlarının sağlanması gerekmektedir.

FAO ve WHO, herkesin güvenilir, besleyici ve yeterli gıdaya sahip olma hakkı olduğuna ve güvenilir gıdaların, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın temel iki hedefi olan sağlıklı bireyleri arttırma ve açlığı sonlandırmada kritik öneme sahip olduğuna inanmaktadır.

Herkesin sürece nasıl katılabileceğini göstermek için her iki Birleşmiş Milletler kurumunun ortaklığında yeni bir kılavuz hazırlanmıştır. Bu kılavuz gıda güvenilirliğinde sürdürülebilir bir fark yaratmak için aşağıdaki beş adımdan bahsetmektedir:

Güvenilir olduğuna emin olun. Hükümetler herkes için güvenilir ve besleyici gıda sağlamalıdır.

Güvenilir şekilde yetiştirin. Tarım ve gıda üreticileri iyi uygulamalara uyum sağlamak zorundadır.

Güvenilir şekilde saklayın. İşletmeciler gıdanın güvenilir olduğundan emin olmalıdır.

Güvenilir olduğunu kontrol edin. Tüketicilerin, gıdalarla ilgili beslenme ve hastalık riskleri hakkında zamanında, açık ve güvenilir bilgilere erişmesi gerekir.

Güvenilirliği için bir araya gelin. Hükümetler, bölgesel ekonomik yapılar, Birleşmiş Milletler kuruluşları, kalkınma ajansları, ticari sivil toplum kuruluşları, tüketici ve üretici grupları, akademik ve araştırma kurumları ve özel sektör kuruluşları gıda güvenilirliği konularında birlikte çalışmalıdır.

2019 yılı itibariyle, 7 Haziran tarihi gıda güvenilirliğinin yararlarının kutlanacağı gün olarak belirlenmiştir. Dünya Gıda Güvenilirliği Günü, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından Aralık 2018’de kabul edilmiştir.