Türkiye’de Suriyeliler ve Ev Sahibi Topluluklar için İnsana Yakışır İşe Giden Yollar

ilo-decent-jobILO, mültecilere yönelik çalışmalarının bir parçası olarak, ABD Dışişleri Bakanlığı Nüfus, Mülteciler ve Göç Bürosu tarafından finanse edilen “Türkiye’de Suriyeli Mültecilerin ve Ev Sahibi Toplulukların İşgücü Piyasasına Katılımının Geliştirilmesi ” projesini yürütmektedir. Projenin genel hedefi, insana yakışır iş prensipleri doğrultusunda işgücü piyasasına entegrasyon ve kapsayıcı ekonomik büyümenin desteklenmesi yoluyla Suriyeli mülteciler ve ev sahibi toplulukların geçim kaynakları ve sosyal uyumunu artırmaktır.

Mesleki, dil ve işgücü piyasası becerilerinin geliştirilmesi yoluyla istihdam imkanlarına erişimin artırılması 

ILO, Adana, Ankara, Bursa, Gaziantep, Mersin ve Şanlıurfa illerinde Mayıs-Ekim 2018 döneminde, vasıflı, yetkin ve üretken işgücü arzını artırmak amacıyla, 70 farklı mesleki eğitim programını desteklemiş ve 2.000’i aşkın Suriyeli ve ev sahibi topluluk üyesine ulaşmıştır. 750’yi aşkın Suriyeli, A1 ve A2 düzeyinde Türkçe dil eğitimlerine katılmıştır. Katılımcılar, meslek ve dil eğitimlerinin yanı sıra, temel işgücü piyasası becerileri, iş sağlığı ve güvenliği, kamu istihdam hizmetleri konularında da eğitimlerden yararlanmıştır. ILO, yerel işgücü piyasasının ihtiyaçlarına uygun becerileri geliştirmek üzere sanayi odaları, esnaf ve sanatkar odalarıyla ortak çalışmalar yürütmektedir.

ILO, Suriyeli mülteciler için işe yerleştirmeleri destekliyor ve kayıtlı, insana yakışır iş imkanlarını geliştiriyor 

ILO’nun Barış ve Dayanıklılık için İstihdam ve İnsana Yakışır İş Tavsiye Kararı, 2017 (No. 205), mülteciler arasında ayrımcılık yapmadan ve ev sahibi toplulukları da destekleyecek biçimde, mültecilerin geçim imkanları ve işgücü piyasalarına erişimi için fırsatların artırılması suretiyle, kendine yeterliği artırmak için önlemlerin alınması gerektiğini kabul etmektedir. Bu bağlamda, Suriyeli işçilerin kayıtlı ekonomiye geçişlerini teşvik etmek üzere, ILO, Gaziantep Sanayi Odası ve United Work ile işbirliği halinde istihdam teşvik programı uygulamaktadır. ILO, çalışma izni başvurularını kolaylaştırmakta, çalışma izni başvuru harçları ile çalışanlar ve işverenlerin sosyal güvenlik katkı paylarını üç ay süresince karşılamaktadır. 2018 yılında, 72 işveren bu programdan yararlanarak geçici koruma altındaki 315 Suriyeliyi istihdam etti. ILO, 2019 yılında bu istihdam teşvik programını yaygınlaştırmak için Sosyal Güvenlik Kurumu ile işbirliği yapacak.

İşyeri mentörlük programı, Suriyeli ve Türk işçilerin işyerine uyum sağlamasını destekliyor
ILO, verimli ve huzurlu çalışma ortamının oluşturulması için, işyeri uyum ve iş kültürüne alışmayı desteklemek, aynı işyerinde çalışan Suriyeli ve Türk işçiler arasında iş barışı ve yakınlığın oluşmasına katkı sağlamak amacıyla işyeri mentörlük programını geliştirdi ve uyguladı. Bu amaçla ILO, 16 firma ile çalışarak Adana, Mersin ve Gaziantep illerinde 150’yi aşkın Suriyeli ve ev sahibi topluluk üyesine ulaştı. ILO, 2019 yılında bu programı genişletmeyi hedeflemektedir.

Çıraklık programı vasıtasıyla özel sektörle işbirliğinin geliştirilmesi
Adana, Ankara, Gaziantep ve Mersin illerinde, Mesleki Eğitim Merkezleri ve Esnaf ve Sanatkar Odalarıyla yakın işbirliği halinde ILO, çırakların bulunması ve yönlendirilmesi için eğitim merkezleri ile sanayi bölgeleri/özel sektör arasında bağlantılar kurmak suretiyle çıraklık programlarına erişimi kolaylaştırıyor. Bu amaca dönük olarak ILO doğrudan KOBİ ve daha büyük şirketlerin yanı sıra Suriyeli mültecilere de ulaşarak, çıraklık programının yararlarını anlatıyor. Bugüne kadar, 200’ü aşkın Suriyeli mülteci çıraklık programlarına yönlendirildi.

Girişimcilik eğitimi ve koçluk desteği, Suriyeliler ve ev sahibi topluluk üyelerine, kendi işlerini kurma fırsatı veriyor
ILO, Suriyeliler ve ev sahibi topluluklar girişimcilik fırsatlarını teşvik etmek suretiyle iş geliştirmeye elverişli ortamı destekliyor. Çukurova Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi ile yakın işbirliği halinde, 200 Suriyeli ve 70 ev sahibi topluluk üyesi, Adana ve Mersin’de KOSGEB Uygulamalı Girişimcilik eğitimini tamamladı. Eğitim alan 20 kişi, yeni iş kurmak için KOSGEB mikro-hibelerinden yararlanmak üzere iş planlaması koçluğu ve mentörlüğünden yararlandı.

Hakimler ve Sosyal Güvenlik Denetmenleri eğitimleri için Adalet Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu ile stratejik ortaklık
ILO’nun Adalet Bakanlığı ile birlikte yürüttüğü “Mülteciler, Uluslararası Çalışma Standartları ve İş Hukuku” eğitimine 2018 yılında 118 hakim katıldı. Eğitim, Yargıtay ve iş mahkemeleri hakimlerinin, Uluslararası İşgücü Kanunu, Yabancılar ve Uluslararası Kanunu, Uluslararası Çalışma Standartları ve işgücü piyasasında mültecileri koruyan ulusal yasal çerçeve hakkında farkındalıklarını artırmayı hedefliyor. Sağlanan eğitim, en çok mülteci barındıran illerde görev yapan hakimlerin birbirleriyle bilgi alışverişi yapmalarına ve ulusal ve uluslararası yasal çerçeve ışığında davaları tartışmalarına imkan verdi. Eğitim konularından biri de, mülteciler ve geçici koruma altındaki yabancıların yararlanabileceği adli yardım idi. Hakimler için eğitim 2019 yılında da devam edecek.

ILO, Sosyal Güvenlik Kurumu ile birlikte, Adana, Bursa, Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa, Hatay, Konya ve İstanbul illerinde 200 sosyal güvenlik denetmeninin katılımıyla, geçici koruma altındaki Suriyelilerin kayıtlı istihdamına ilişkin bir dizi eğitim verdi. Bir günlük eğitim, çalışma izni başvurusu prosedürleri, mültecilerin sosyal güvenlik haklarına ilişkin kapasite geliştirmenin yanı sıra, denetmenlerin birbirleriyle deneyimlerini ve kayıtdışı istihdamın azaltılmasına yönelik görüşlerini paylaşmasını da içerdi.

İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) işbirliğiyle, tekstil sektöründe sosyal uygunluk

Çalışma yaşamının temel ilkeleri ve haklarına riayet edilen işyerlerinin oluşturulması ve yönetim ile işçi temsilcileri arasında işbirliği, insana yakışır iş ve çalışma ortamının temelidir. Bu amaçla, İHKİB ile işbirliği halinde ILO, bilgi paylaşım mekanizması olarak, sosyal uygunlukluk kılavuzları hazırlamak ve tekstil firmalarının personeli arasında farkındalık artırmak, kapasite geliştirme ve danışma hizmeti aracı olarak eğitim vermek suretiyle sosyal uygunluğu destekliyor. Tekstil sektörü, Suriyelilerin yoğun olarak istihdam edildiği başlıca sektörlerden biri olduğu için, sosyal uygunluk 2019 yılında İHKİB üyeleri arasında şirket düzeyinde teşvik edilecek.

Sosyal uygunluk, kuruluşların kendi çalışanlarının sağlık, güvenlik ve haklarını, içinde faaliyet gösterdikleri toplum ve çevreyi, kendi tedarik ve dağıtım zincirlerinde bulunan işçilerin yaşamlarını ve topluluklarını korumak için çaba gösterdiği sürekli bir süreçtir. Bir kuruluşun sosyal ve etik performansını değerlendirmek, ölçmek, anlamak ve raporlamak, insana yakışır çalışma ortamının oluşturulmasının anahtarıdır.