Afganistan’da çatışmaların asıl kurbanları siviller

Kunduz vilayeti Taliban güçleri ile hükümet güçleri arasında çatışmaların yaşandığı bölgelerden biri Fotoğraf: Bethany Matta/IRIN
Kunduz vilayeti Taliban güçleri ile hükümet güçleri arasında çatışmaların yaşandığı bölgelerden biri Fotoğraf: Bethany Matta/IRIN

Birleşmiş Milletler 2015 yılında Afganistan’da yaşanan çatışmalar sonucu 3500’den fazla sivilin hayatını kaybettiğini, en az 7500’e yakınının da yaralandığını açıkladı. Sivil ölümleri arasında her dört kurbandan birini çocuklar teşkil ediyor. Bu rakamlar, Afganistan’da şimdiye kadar kayıtlara geçen en yüksek sivil kayıp ve yaralı sayısını oluşturuyor.

BM Afganistan’a Yardım Misyonu Başkanı (UNAMA) ve Genel Sekreterin Özel Temsilcisi Nicholas Haysom konuyla ilgili olarak yaptığı açıklamada, “Bu rapor ölen ve yaralanan sivil sayısının artış gösterdiğini bir kez daha ortaya koyuyor. Sivillere verilen bu zarar hiçbir şekilde kabul edilemez” dedi.

UNAMA tarafından, BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR) ile işbirliği halinde hazırlanan yıllık raporda, nüfusun yoğun olduğu alanlarda silahlı çatışmaların artması, büyük şehirlerde bombalı intihar saldırılarının artış göstermesi sonucu 2015 yılında sivil kayıp ve yaralanmalarda artış olduğu ifade ediliyor.

Haysom, “Afgan halkına bu acıları yaşatanlara sivillerin korunması için somut adımlar atmaları ve 2016 yılında sivilleri öldürmeye ve uzuvlarını kaybetmelerine yol açmaya son vermeleri çağrısında bulunuyoruz” dedi.

UNAMA çatışmalarda 11,002 sivilin yaralandığı ya da hayatını kaybettiğini tespit etmiş bulunuyor. Bu sivillerin 3,545’ini hayatını kaybedenler, 7,457’sini ise 2015 yılında yaralananlar oluşturuyor. UNAMA kayıtlarına göre bir önceki yıla göre ölü ve yaralı sayısında artış yaşanmış bulunuyor.

Kabil’de düzenlenen basın toplantısında bir açıklama yapan Haysom, raporda ifade edilen rakamların ve yüzdelerin Afgan halkının çektiği acıları ve asıl bedeli uzuvlarını kaybeden çocukların, yakınlarını kaybetme acısıyla yaşamak zorunda kalan insanların, evin geçimini sağlayan kişiyi kaybeden ailelerin, çocuklarını yitiren anne babaların çektiğini gösterdiğini belirtti.

UNAMA, 2015 yılında hayatını kaybeden kadın sayısında yüzde 37, çocuk sayısında ise yüzde 14 artış olduğunu belirtiyor.

İnsan Hakları Yüksek Komiseri Zeyd Raad El Hüseyin de rapor ile ilgili olarak yaptığı yazılı açıklamada, Afgan halkına uluslararası hukuku ihlal eder şekilde saldırılar düzenlenmeye devam edildiğini söyledi. Zeyd daha da kötüsünün tüm bu yapılanların cezasız kaldığını vurguladı.

Zeyd raporda belirtilen ihlalleri gerçekleştirenlerin hukuk önünde hesap vermelerini istedi.

Rapordaki diğer bulgulara göre, sivil ölümlerinden ve yaralanmalarından yine en fazla hükümet karşıtı gruplar sorumlu. Geçen yıla göre yüzde onluk azalma tespit edilmiş olsa da sivillerin ölümünden yüzde 62 oranında hükümet karşıtı grupların sorumlu olduğu ifade ediliyor.

Raporda, buna rağmen hükümet karşıtı grupların sivillere karşı bilinçi ya da hedef gözetmeksizin yaptığı saldırılarda artış yaşandığı belirtiliyor.

UNAMA bulguları, sivil ölüm ve yaralanmalarının yüzde 62’sine hükümet karşıtı güçlerin; yüzde 17’sine hükümet yanlısı güçlerin (yüzde 14 Afgan güvenlik güçleri, yüzde 2 uluslararası askeri güçler, yüzde 1 hükümet yanlısı silahlı gruplar) neden olduğunu belirtiyor. Sivil ölüm ve yaralanmaların yüzde 17 ise hükümet karşıtı güçler ile Afgan ulusal güvenlik güçleri arasındaki çatışmalar sırasında meydana geldiği ancak hangi tarafın tam olarak sorumlu olduğunun tespit edilemediği ifade ediliyor. Sivil ölüm ve yaralanmalarının yüzde 4’üne ise çatışan taraflardan hangisine ait olduğu belirlenemeyen patlamamış mühimmatın yol açtığı belirtiliyor.