BM Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Ortak Görev Gücü Türkiye’yi Ziyaret Etti

Bohvisit2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündeminde yer alan bulaşıcı olmayan hastalıklarla (BoH) bağlantılı Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini ulusal kalkınma planları ve politikalarına yansıtma çalışmalarında Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini desteklemek ve 2011 yılında gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda kabul edilen BoH Siyasi Bildirisi ve 2014 BM Genel Kurulunun BoH Çıktı Dokümanında yer alan ulusal taahhütlerin uygulanmasının hızlandırılması amacıyla Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların önlenmesi ve Kontrolü Birleşmiş Milletler Ortak Görev Gücü 20—22 Nisan 2016 tarihlerinde Türkiye’ye bir ziyaret gerçekleştirdi.

Türkiye’deki ölümlerin %86’sı çoğunlukla kalp damar hastalıkları, diyabet, kanserler, kronik solunum yolu hastalıkların oluşturduğu bulaşıcı olmayan hastalıklar kaynaklıdır. En endişelendirici unsur Türkiye’de BoH kaynaklı erken ölüm (70 yaş altı) olasılığının %18 olmasıdır. Yani yaklaşık her beş yetişkinden biri erken ölmektedir.

Sağlık Bakanı Sn. Mehmet Müezzinoğlu; “Türkiye’de bulaşıcı olmayan hastalıkların tüm hükümet ve tüm toplum yaklaşımıyla ele alınmasını sağlamak amacıyla BM Ortak Görev Gücünü Türkiye’ye davet ettim. Bulaşıcı olmayan hastalıkların salgın boyutuna ulaşması en önemli sosyal ve ekonomik sorunlarımızdan biridir. İnsanların bu kadar genç yaşta bulaşıcı olmayan hastalıklara yakalanmasının maliyeti kaldırılamayacak düzeyde oldukça yüksektir” dedi.

Dünya Sağlık Örgütü Türkiye Temsilcisi Dr Pavel Ursu “Bulaşıcı olmayan hastalıkların ulusal kalkınma gündeminde öne alınmasını ve bulaşıcı olmayan hastalıklara neden olan temel unsurların diğer bakanlıklarla işbirliği içerisinde ele alınmasını desteklemeye hazırız. Sigara kullanımı gibi bulaşıcı olmayan hastalıkların temel nedenlerine baktığımızda, Türkiye’de yaklaşık her üç erkekten birinin sigara içtiğini ve tuz kullanım oranının Dünya Sağlık Örgütü’nün tavsiye ettiği oranın üç katı olduğunu görüyoruz. Türkiye’de her iki ölümden biri kalp damar hastalıkları kaynaklıdır ve bu erken ölümlerin  %80’i önlenebilir niteliktedir” dedi.

Birleşmiş Milletler Türkiye Mukim Koordinatörü ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Türkiye Temsilcisi Sn. Kamal Malhotra; “Sürdürülebilir kalkınma ve tam sosyoekonomik potansiyele ulaşmak adına bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadele büyük önem arz etmektedir. Türk Hükümetinin bulaşıcı olmayan hastalıklara çok sektörlü müdahalelerinin Türkiye’deki BM Ülke ekibi tarafından destekleneceği taahhüdünde bulunuyorum” dedi.

Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Yaşam Boyu Yaklaşımı Birim Müdürü Dr Gauden Galea “Çok sektörlü müdahale için tüm hükümet ve tüm toplum yaklaşımları gereklidir. Türkiye tütün; tuz, şeker ve doymuş yağ oranı yüksek beslenme ve yetersiz fiziksel aktivite ile mücadele edecekse bütüncül politikaların geliştirilmesi ve bulaşıcı olmayan hastalıkların ortaya çıkmasında rolü olan farklı bileşenlere yönelik belirlenen politikalarda karşılıklı hesap verebilirliğin sağlanması açısından tüm ilgili bakanlıklar bir araya gelmeli ve birlikte çalışmalıdır” dedi.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı İstanbul Ofisinde görev yapan Sn. John Macauley “Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin Bulaşıcı olmayan Hastalıklar Çok Paydaşlı Eylem Planına son halini verme aşamasında olduğunu öğrenmek oldukça sevindirici. Söz konusu planın en kısa sürede tamamlanmasını ve bir dizi ulusal hedef belirlemesini umuyoruz” dedi.

Ortak Görev Gücü kapsamında Birleşmiş Milletler Türkiye ekibinin Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin çalışmalarına verdiği desteği arttırma ve uygulamanın her aşamasında politika uzmanlığı sunma taahhüdünün yanı sıra Türkiye’de bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadelenin teşvik edilmesine yönelik bir dizi tavsiye sunulacaktır. Hükümetin sivil toplum da dâhil olmak üzere toplumun tüm sektörleriyle birlikte çalışması kritik önem arz etmektedir.

Ziyaret kapsamında kalp damar hastalıkları ve diyabetin tespiti ve yönetimi başta olmak üzere bulaşıcı olmayan hastalıkların birinci basamak sağlık hizmetlerinde ele alınmasına yönelik önemli ilerlemeler kaydedildiği öğrenilmiştir. Görev Gücü Türkiye’nin birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan personel sayısını arttırmaya yönelik çalışmalarını takdir etmektedir. Bu kapsamda Türkiye’de serviks kanser taramasında son zamanlarda yaşanan artış da etkileyici boyuttadır. Sağlık Bakanı Sn Mehmet Müezzinoğlu “bulaşıcı olmayan hastalıklara yakalanan kişilere, birinci basamaktan başlayarak kaliteli sağlık hizmeti sunma taahhüdünde bulunuyoruz” dedi.

Görev Gücü ziyareti Gıda ve Tarım Örgütü, Uluslararası Çalışma Örgütü, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu ve Dünya Sağlık Örgütü’nden temsilcilerin önderliğinde yürütüldü. Ziyaret kapsamında Sağlık Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, ve Gençlik ve Spor Bakanlığı ve TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Başkanı görüşüldü. Bunun yanı sıra, sivil toplum kuruluşları, meslek örgütleri ve akademik dernek temsilcileri ile de toplantılar gerçekleştirildi.

Dünya Sağlık Örgütü Cenevre Merkez Ofisinde görev yapan Dr Nick Banatvala “Görev Gücü, Türkiye’nin bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadelede başarılı olacağını kanısındadır” dedi. Yeni yayınlanan 2015 BoH İlerleme Raporu önleme ve yönetim başlıklarında gerekli politikaların oluşturulması, ulusal BoH planlaması ve sürveyansı gibi başlıkları içeren 18 özel hedef ışığında ülkeleri puanlamıştır. Türkiye 18 hedefin çoğunu tam anlamıyla yerine getirmiştir. “Ortak görev gücü, tüm ülkelerin kaydedilen ilerlemeyi BM Genel Kuruluna sunacağı 2018 yılına kadar Türkiye’nin bu hedeflerin çoğuna ulaşacağına inanmaktadır” diye ekledi Dr Nick Banatvala.

Notlar
1. DSÖ’nün 2014 yılında yayınlanan bir yayınına göre, 30—70 yaş arası bulaşıcı olmayan hastalık kaynaklı ölüm olasılığı %18’dir. Tüm ölümlerin %78’i kalp krizi ve inme gibi kalp damar hastalıkları kaynaklıdır. Tüm ölümlerin yaklaşık %22’si kanserler kaynaklıdır.

2. DSÖ tahminlerine göre erkeklerin %42’si sigara kullanmaktadır. Her beş yetişkinden biri obezdir ve yetişkinlerin %25’ten çok azında hipertansiyon vardır. Ancak kişi başına düşen toplam alkol tüketimi yılda iki litre saf alkol oranıyla bölgedeki en düşük oranı yansıtmaktadır.

3. BM Genel Kurulu tarafından 2015 yılında New York’da belirlenen Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ışığında bulaşıcı olmayan hastalıklar uluslararası kalkınma gündeminin en önemli parçası haline gelmiştir. BM ve DSÖ uygulanması halinde tüm ülkelerde BoH kaynaklı erken ölümlerin azalmasını sağlayacak bir dizi eylem belirlemiştir. Bu eylemler kapsamında Türkiye’nin 2004 yılında onayladığı Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi ve Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Önlenmesi ve Kontrolü DSÖ Küresel Eylem Planı (2013—2020) da yer almaktadır.

4. Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Önlenmesi ve Kontrolü Birleşmiş Milletler Ortak Görev Gücü Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Komisyonunun (ECOSOC) talebi üzerine Bileşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından 2013 yılında kurulmuştur. Görev Gücü, ülkelerin bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadelesine teknik destek sağlamayı amaçlamaktadır. Görev Gücü dünya çapında ziyaretler gerçekleştirmektedir ve Avrupa Bölgesinde ziyaret edilen üçüncü ülke Türkiye olmuştur.

5. Görev Gücü, tütün ürünlerindeki vergilerin arttırılabileceğini belirtmiştir. Buna ek olarak, Türkiye’nin tütün ürünlerinde düz paket uygulamasına geçmesi, kamu alanlarında tütün ürünlerinin tamamen yasaklanması ve tütün ürünlerinin zararları konusunda farkındalığın arttırılması yönündeki çalışmaları teşvik edilmektedir.

6. Görev Gücü, Sağlık Bakanlığı’nın hükümetin diğer yetkilileri ile birlikte Tütün Kontrol Yasasının kapsamını genişletmeye ve dumansız hava sahası uygularına yol gösterici çalışmalar yürütmekte olduğunu belirtmiştir.

7. Görev Gücü, obezite rakamlarının endişe verici olduğunu belirtmiştir. Toplumda sağlıklı beslenen bireylerin sayısının arttırılmasına yönelik acil eylemlere başvurulmalıdır.

8. Görev Gücü, BoHların mevcut BM Kalkınma İşbirliği Stratejisinde (2016—2020) yer alması ve BM ekibinin Türkiye Hükümetine sunacağı koordineli desteğin arttırılması taahhüdünde bulunmasını oldukça olumlu bulmuştur.

9. Türkiye, özellikle 2014 yılında yapılan İkinci Üst Düzey Toplantı kapsamında verilen taahhütler ve bulaşıcı olmayan hastalıklara yönelik planlama, sürveyans, önleme ve yönetim faaliyet ve politikalarının geliştirilmesini hedef alan 18 özel hedefte kaydedilen ilerlemenin bildirilmesi amacıyla 2018 yılında yapılacak Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Üçüncü Üst Düzey Toplantıya davet edilecektir.
.