Eskişehir’de Kırsalda Yaşayan Kadınlar Artık Kanser Erken Tarama Hizmetine Erişebiliyor

Kırsalda yaşayan kadınlar Eskişehir Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi doktoru ile konuşurken. Fotoğraf: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi
Kırsalda yaşayan kadınlar Eskişehir Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi doktoru ile konuşurken. Fotoğraf: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi

Eskişehir’e bir saat uzaklıktaki Hamamkarahisar köyünde, çiftçilikle geçinen bir ailenin üyesi olan 65 yaşındaki Ümmügül Hanım “Bu hizmet olmasaydı, asla kanser taraması yaptıramazdım” diyor.

Ümmügül Hanım, belediyenin sağladığı imkanlarla Eskişehir Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi’nden yararlanan 707 kadından sadece biri. Türkiye’de meme kanseri kadınlar arasında en sık rastlanan kanser türüve ölüm oranlarını azaltmak için erken teşhis şart. Meme kanseri, Türkiye’deki ölüm nedenleri arasında 8. sırada yer alıyor ve Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre her sene 30 bin yeni vaka ortaya çıkıyor.

Kırsalda yaşayan kadınlar Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi’nde tarama için sıra beklerken. Fotoğraf: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi
Kırsalda yaşayan kadınlar Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi’nde tarama için sıra beklerken. Fotoğraf: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi kırsaldaki kadınlara yönelik tarama hizmetini, 2013 yılında UN Women tarafından verilen Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme eğitimini takiben, 2014 yılının Ekim ayında  başlattı. Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme projesi Türkiye’de UN Women tarafından 11 ilde yürütülüyor. Bu proje ile belediyelere, kadın örgütlerine  ve üniversitelerin kadın araştırma merkezlerine, toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme eğitimleri veriliyor. Bu eğitimlerle, hedef grubun yerel bütçeleri analiz edebilmeleri, izleyebilmeleri ve de yerel bütçelerin kadınların ve erkeklerin ihtiyaçlarına eşit şekilde cevap verip vermediklerini değerlendirebilmeleri  için kapasitelerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

UN Women tarafından yürütülen eğitimin ardından, Büyükşehir Belediye Başkanı Yılmaz Büyükerşen’in desteği ile belediye sağlık dahil birçok hizmet alanıında toplumsal cinsiyet analizi gerçekleştirdi. Bu analiz sonucunda, Sağlık Bakanlığı tarafından şehir merkezinde ücretsiz kanser tarama hizmeti sağlanmasına rağmen, kırsalda yaşayan kadınların bu hizmete erişimde sıkıntılar yaşadıkları tespit edildi. Bu sorunların başlıcaları, bilgi eksikliği, sağlık merkezinden randevu alamama, ulaşım ücretinin karşılanamaması, eşlerinin izin vermemesi olarak belirlendi.

Bunu takiben, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi kırsaldaki kadınları muhtarlar aracılığı ile kanserde erken teşhis ve de taramanın önemi hakkında bilgilendirmeye başladı. Ümmügül Hanım da kanser tarama hizmetini ilk kez muhtardan duyduğunu ifade etti.

Eskişehir’de erken kanser teşhisinin ve taramasının önemine dair farkındalık gün geçtikçe artıyor. Büyükşehir Belediyesi, tarama merkezinde kırsalda yaşayan kadınlar adına randevu alıyor ve de her Pazartesi köylerinden sağlık merkezine ücretsiz ulaşımlarını sağlıyor. Eğer tarama esnasında kanser riski tespit edilirse, kadınlar hemen hastaneye sevk ediliyor.

Eskişehir Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi doktoru Ömür Önaçan konuyla ilgili olarak, “Belediye ile işbirliğimiz kırsalda yaşayan kadınlar arasında meme ve rahim kanserinin teşhisi ve de tedavisi açısından çok verimli oldu çünkü bu konuda farkındalığın artmasını sağladı” ifadelerini kullandı.

Önaçan, bu işbirliğinden önce kırsalda yaşayan kadınlara ulaşmanın çok zor olduğunu ve çoğu kadının böyle bir hizmetin varlığından haberdar dahi olmadığını vurguladı ve bu uygulama ile Belediye’nin kanserin önlenmesine ve de kadın sağlığının iyileştirilmesine önemli katkı sağladığını belirtti.

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi bu hizmeti 2014 yılının sonuna kadar sürdürmeyi planlıyordu, ancak yoğun talep nedeniyle istek olduğu sürece devam ettirme kararı aldı.

UN Women’ın yürttüğü bu toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme çalışmaları, UNDP, Sabancı Üniversitesi, İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve Türkiye Belediyeler Birliği ortaklığında uygulanmakta olan “Kadınların İnsan Haklarının Geliştirilmesi BM Ortak Programı” kapsamında yürütülüyor. Program, Sabancı Vakfı tarafından finanse ediliyor.

UN Women Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü ve Türkiye Temsilcisi Ingibjorg Gisladottir, “Ulusal planlar ve politikalar, kadınların güçlenmesini sağlayan uygulamalara dönüşmediği müddetçe sadece iyi niyet ifadeleri olarak kalır” diyerek yereldeki toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme faaliyetlerinin ulusal taahhütlerin, toplumsal cinsiyet eşitliğini geliştiren hizmetlere dönüşmesi için hayati önem taşıdığını belirtti.