FAO 2015 Dünya Toprak Yılı’nın resmi olarak başlattı

UNIC-FAO-Dec2014-IYS5 Aralık’ta kutlanan Dünya Toprak Günü’nde açıklama yapan FAO Genel Direktörü José Graziano da Silva, insanlığın “sessiz dostu” olan toprağa yeterince önem verilmediğini belirtti.

Graziano da Silva, sağlıklı toprakların sadece gıda, yakıt ve tıbbi ürünlerin kaynağı olmakla kalmadığını; ekosistem için şart olmakla birlikte, suyun filtrelenmesi, karbon döngüsü ve karbon depolanması gibi konularda, sel ve kıtlık gibi felaket zamanlarında toprakların kritik bir rol oynadığını ekledi.

Birleşmiş Milletler’in 2015 yılını Uluslararası Toprak Yılı ilan etmesinden dolayı toprağa yönelik farkındalığı arttırmak ve kritik öneme sahip bu kaynağın sürdürülebilir kullanımını teşvik etmek için Roma, New York ve Santiago’da çeşitli faaliyetler gerçekleştirilecek.

Dünyada açlık ve yetersiz beslenmeyle karşı karşıya kalan 805 milyondan fazla insan bulunduğunu belirten Graziano da Silva, “nüfus artışı gıda üretiminde yaklaşık yüzde 60’lık bir büyümeyi de zorunlu kılacak. Küresel toprak kaynaklarının yüzde 33’ünün verimsiz durumda olduğunu belirten Graziano da Silva, “insanların toprak üzerindeki uygulamaları, toprağın temel işlevlerini azaltacak ya da tüketecek kadar kritik düzeylere gelmiş durumda” dedi.

Graziano da Silva,“herkes için ve hep birlikte yürütülen sürdürülebilir bir kalkınma hedefi doğrultusunda 2015 yılı boyunca tüm insanları topraklar için aktif rol almaya davet ediyorum” dedi.

Topraklar risk altında

FAO tahminleri dünyadaki toprakların üçte birinin erozyon, sıkışma, tuzlaşma, topraktaki organik ve besleyici maddelerin azalması, asitleşme, kirlilik ve betonlaşma gibi sürdürülebilir olmayan arazi yönetim uygulamaları yüzünden verimsizleştiğini gösteriyor. Yeni yaklaşımlar tercih edilmediği takdirde 2050’de küresel düzeyde kişi başına düşen ekilebilir ve verimli arazi 1960’taki düzeyin yalnızca dörtte biri olacak. (http://www.fao.org/nr/solaw/solaw-home/en/)

1 cm toprağın oluşması için 1000 yıllık bir zaman dilimine gerek duyulabildiğini belirten FAO Genel Direktörü, toprakları “hemen hemen unutulmuş bir kaynak” olarak tanımladı. Sürdürülebilir toprak yönetimi için yapılacak yatırımın sonradan yapılacak onarımdan daha ucuz olduğunu belirten Graziano da Silva, toprak için verilecek bu çabanın “gıda güvenliği, beslenme, iklim değişikliği ve herkes için sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak konusunda büyük önem taşıdığını” belirtti.

Dünyadaki biyoçeşitliliğin en az dörtte biri toprağın altında yaşıyor. Toprak solucanı, bakteri ve mantar gibi küçük organizmalar, bitki köklerinin de yardımıyla bitkilerin besinleri almasını kolaylaştırırken, toprak yüzeyinin üstündeki biyoçeşitliliği de koruyorlar.

Toprağın daha iyi uygulamalarla yönetimi, çeşitli organizmalar yoluyla toprağın karbon emilim kapasitesini arttırabilir, çölleşmenin etkilerini azaltabilir; böylece daha çok karbon depolanarak sera gazlarının salınımına karşı bir denge yaratabilir.

Dünya Toprak Haritası

FAO, bugüne kadar tüm dünyada 120’den fazla toprakla ilgili projeye  imza attı ve UNESCO’yla birlikte Dünya Toprak Haritası’nı yayınladı. Toprak türlerine ilişkin en zorunlu önceliklerin güncel ve  standartlaştırılmış verileri bu adresten http://data.fao.org/map?entryId=446ed430-8383-11db-b9b2-000d939bc5d8 herkesin erişimine açık.

Toprak üzerine olan verilerin büyük bir kısmı eski, kısıtlı bir alanı içeren ve parçalı bir yapıya sahip. Bu nedenle FAO’nun önceliklerinden birini küresel bir toprak bilgi sistemi kurarak toprak yönetimi konusunda güvenilebilir bilgi ve veri sunmak oluşturuyor.

Bu doğrultuda, FAO toprak konusundaki uygulayıcı organı olarak Küresel Toprak Girişimi’ni hayata geçirdi. (http://www.fao.org/globalsoilpartnership/en/ )

Türkiye’de Dünya Toprak Günü

Özel sektör, üniversiteler ve araşturma kurumlarının katıldığı Dünya Toprak Günü kutlamaları FAO Türkiye Temsilciliği ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın yakın işbirliğinde gerçekleşti. Kutlamalarda sürdürülebilir kalkınma için toprakların öneminin altı çizilirken 2015 Uluslarararası Toprak Yılı da resmi olarak başlatıldı.

FAO Türkiye Temsilcisi Yuriko Shoji açılış konuşmasına bir alıntıyla başlayarak insanlığın en muhteşem sanat eserlerini üretse bile birkaç damla suya ve bir karış toprağa muhtaç olduğunu söyledi. Shoji konuşmasına şöyle devam etti:” Topraklar hassas bir yapıya sahip olduğundan insan yaşamı süresince yenilenebilir kaynaklar değildir. 1cm’lik toprak tabakasını oluşturmak 1000 yıl alabilirken aynı miktardaki toprağı verimsiz hale getirmek çok çok daha hızlı gerçekleşebilir.

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker ise konuşmasında son arazi toplulaştırma yasasına ve Bakanlık’ın toprakla ilgili diğer projelerine değindi.

FAO-Türkiye Ortaklık Programı (FTPP) çerçevesinde toprak odaklı bir projenin amacını gıda güvenliğini sağlamak ve iklim değişikliğinin etkilerini orta ve uzun vadede en aza indirmek için Türkiye’nin toprak kaynaklarını sürdürülebilir ve verimli şekilde kullanabilmek oluşturuyor.

Projenin sonunda Türkiye’de toprak yüzeyinin verimliliği, toprak karbon içeriği ve kimyasal gübre tüketimi hakkında güvenilir bilgi ve veriye ulaşılması planlanıyor.Böyle bir çalışmanın Türkiye’de bir ilk olduğuna değinen Shoji, “bu veritabanına ayrıca çiftçilerden araştırmacı ve karar vericilere herkes Coğrafi Bilgi Sistem Kaynakları websitesinden (WebGIS) ulaşabilecek” dedi.

Bilgi sistemi uygulamaları kentsel, bölgesel ve ulusal düzeyde gübre kullanım kurallarını ve politikalarını oluşturmayı hedefliyor. Bunun yanısıra tarımsal kalkınma çalışmalarını, toprak verimliliği ve iklim değişikliği üzerine olan kamu destek programlarını genişletmek projenin temel hedeflerinden birini oluşturuyor.